[Bác sĩ Thông thái] Đột quỵ, không nhiều người thực sự hiểu rõ! | Đột quỵ Phần 1

Q. Đột quỵ là gì?

« Đột quỵ » là một trong những bệnh lý xảy ra bên trong não. Tất nhiên, trong não cũng có thể xuất hiện khối u, chấn thương, viêm nhiễm giống như các cơ quan khác, nhưng đột quỵ là vấn đề xảy ra với các mạch máu trong não. Mạch máu đó bị tắc nghẽn hoặc bị vỡ, khiến máu không thể lưu thông đến phần não đó, dẫn đến tổn thương một phần não và khiến não không thể thực hiện các chức năng bình thường. Tóm lại, đột quỵ là thuật ngữ dùng để chỉ tình trạng các mạch máu nuôi não gặp vấn đề, gây ra các triệu chứng thần kinh đột ngột như tê liệt, mất cảm giác, chóng mặt hoặc không nói được.

Q. Các yếu tố nguy cơ chính của đột quỵ là gì?

Vì đây là bệnh do mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, nên tất cả các yếu tố làm tổn thương mạch máu não đều là yếu tố nguy cơ. Thực tế, quan trọng nhất là tuổi tác. Mạch máu cần phải mềm mại và trẻ trung, nhưng khi già đi, cũng giống như lưng bị còng, đi lại cứng nhắc và mất sức, tuổi tác là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Tuy nhiên, chúng ta không thể thay đổi tuổi tác. Điều quan trọng là phải kiểm soát các yếu tố nguy cơ mà chúng ta có thể điều chỉnh được ngay từ đầu. Một yếu tố nguy cơ khác là cao huyết áp. Huyết áp bình thường là khoảng 120/80 mmHg, nếu cao hơn mức này, mạch máu sẽ bắt đầu bị tổn thương. Thực tế, khoảng 70% bệnh nhân đột quỵ có huyết áp cao. Huyết áp chính là nguyên nhân. Tiếp theo là bệnh tiểu đường. Tôi thấy khoảng 30% bệnh nhân có bệnh tiểu đường. Ở những bệnh nhân này, tiểu đường liên tục làm tổn thương mạch máu, khiến họ có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn người bình thường. Sau đó là hút thuốc. Các chất trong thuốc lá liên tục làm tổn thương mạch máu. Ngoài ra còn có rượu bia. Càng có nhiều yếu tố này, chúng càng tạo ra tác động cộng hưởng (gây đột quỵ). Vì không được để các yếu tố gây tổn thương mạch máu tồn tại, nên việc nỗ lực ngăn ngừa đột quỵ là vô cùng quan trọng.

Q. Đột quỵ có ảnh hưởng lớn từ di truyền không?

Không nhiều lắm. Có xu hướng di truyền nhất định, ví dụ cha mẹ bị cao huyết áp thì con cái có xác suất bị cao huyết áp cao hơn, tiểu đường cũng vậy. Do đó, đột quỵ phát sinh từ những bệnh này cũng có vẻ như mang tính di truyền. Tuy nhiên, vì đây không phải là bệnh di truyền nên không nhất thiết phải như vậy. Những trường hợp di truyền thực sự rất hiếm nên người bình thường không cần quá lo lắng. Có thể hiểu rằng có một chút xu hướng di truyền nhưng không phải là vấn đề lớn. Ngoài ra, các loại đột quỵ thông thường không có tính di truyền rõ rệt, vì vậy đừng quá lo lắng mà hãy tập trung vào việc quản lý cá nhân.

Q. Có triệu chứng báo trước của đột quỵ không?

Thực tế, đứng dưới góc độ chuyên gia về đột quỵ, tôi nghĩ thuật ngữ « triệu chứng báo trước » không hoàn toàn chính xác. Có những trường hợp triệu chứng đột quỵ xuất hiện nhẹ rồi tự biến mất. Triệu chứng điển hình của đột quỵ là mất sức đột ngột do não bị tổn thương, nhưng đôi khi nó chỉ xảy ra thoáng qua rồi phục hồi ngay. Nếu gặp trường hợp này, bệnh nhân phải đến bệnh viện ngay lập tức giống như khi bị một cơn đột quỵ lớn. Đừng phớt lờ chỉ vì nó diễn ra trong chốc lát, mà phải kiểm tra xem đó có phải là vấn đề nghiêm trọng hay không để phòng ngừa. Đó là lý do tại sao những biểu hiện đó quan trọng, chứ chúng tôi không gọi đó là « triệu chứng báo trước ». Dù là một cơn đột quỵ nhỏ, việc đến bệnh viện nhanh chóng vẫn là điều tiên quyết.

Q. Có cách xử lý nào khi đột quỵ xảy ra đột ngột không?

Thực tế, không có cách tự xử lý nào tại nhà cả. Nếu xuất hiện các triệu chứng chính của đột quỵ như đột ngột tê liệt tay chân không cử động được, phát âm khó khăn, không nói được, hoặc đột nhiên một bên mắt tối sầm không nhìn thấy gì, thì cách tốt nhất và duy nhất là đến bệnh viện thật nhanh. Cần phải có biện pháp can thiệp y tế tại bệnh viện càng sớm càng tốt trước khi não bị tổn thương hoàn toàn, và đó là việc của bác sĩ chứ bạn không thể tự làm được. Hãy tìm hiểu trước các bệnh viện tuyến trung ương (bệnh viện hạng 3) ở đâu và đến đó ngay lập tức. Tôi muốn nhấn mạnh rằng, riêng đối với giai đoạn cấp tính của đột quỵ, việc đưa bệnh nhân đến bệnh viện lớn sẽ giúp việc điều trị hiệu quả và tốt hơn cho bệnh nhân.

Giai đoạn cấp tính của đột quỵ, nhất định phải đến bệnh viện tuyến trung ương!

Trong phần 2, chúng tôi sẽ thông tin đến bạn về các phương pháp điều trị đột quỵ 🤗